تاریخچه
اینکه پروکاریوت‌ها و یا یوکاریوت‌ها کدام یک زودتر بر روی کره زمین ظاهر شده‌اند، کاملاً مشخص نیست. اما مطالعات تفاوت‌های ژنتیکی بین یوباکتری ها، آرکی‌باکتری‌ها و یوکاریوت‌ها نشان می‌دهد که هر سه گروه از دنیای مشترکی مشتق شده‌اند. شکل باکتری‌ها بر اساس شکل به ۶ گروه تقسیم می‌شود. پنج گروه اول را باکتریهای پست و گروه ششم را باکتری‌های عالی گویند.
ساختمان باکتری
باکتری‌ها هسته‌ی سازمان يافته ندارند و DNA و پروتئین‌های همراه آن درون ناحیهٔ هسته مانندی با نام ناحیه نوكلئوتیدی قرار گرفته‌اند و اجزای سلولی آنها در سیتوپلاسم پراکنده‌اند. کروموزم‌های غیر مشابه و جداگانه در آنها وجود ندارد. در باکتری‌ها، واکوئل دیده نمی‌شود. بیشتر آنها بدون کلروفیل هستند و دگرگشت (متابولیسم) خود را از راه شیمیوسنتز انجام می‌دهند. تولید مثل به دو صورت جنسی (آمیختگی) و غیر جنسی و جوانه زدن، قطعه قطعه شدن و تقسیم دوتایی صورت می‌گیرد.
باکتریهای پست
این باکتریها تک یاخته‌ای بوده و اگر کروی یا بیضوی باشند، کوکوس و اگر میله‌ای شکل یا دراز باشند، باسیل و اگر خمیده باشند ویبریون و چنانچه مارپیچی شکل و غیرقابل انعطاف باشند، اسپریل و اگر فنری و قابل انعطاف باشند، اسپيروکت نامیده می‌شوند.
باکتریهای عالی یا رشته‌ای
این باکتری‌ها رشته مانند و اغلب غلاف‌دار هستند و اغلب اوقات شاخه‌های حقیقی ایجاد کرده، میسلیوم تشکیل می‌دهند و چون تشکیلات منشعب ایجاد می‌کنند، لذا اکتینومیست نامیده می‌شوند. بنابراین باکتری‌ها از نظر شکل به ۶ گروه گرد، دراز، خمیده، مارپیچی، فنری و منشعب تقسیم می‌شوند.
نحوه تقسیم و طرز قرار گرفتن باکتری‌ها
اگر شكل باكتری كروي باشد آن را كوكسی واگر ميله اي باشد آن را باسیل مي نامند . اشكال ديگري نيز مانند ویبریو وجود دارند .
دیپلوکوکوس : تقسیم فقط در یک سطح انجام می‌گیرد و باکتری‌ها دو به دو، به یکدیگر اتصال دارند.
استرپتوکوکوس : تقسیمات یاخته‌ای در یک سطح انجام می‌شود و چند باکتری به‌دنبال هم قرار می‌گیرند.
تتراد : اگر تقسیم در دو سطح عمود بر هم باشد اشکال چهارتایی بوجود می‌آید.
سارسین : تقسیم یاخته در سه سطح عمود بر هم انجام می‌شود و توده‌های هشت تایی شبیه پاکت پستی بوجود می‌آید.
استافیلوكوكوس : تقسیمات یاخته بطور نامنظم در سطوح مختلف انجام می‌گیرد و اشکالی شبیه به خوشه انگور بوجود می‌آید.
ساختار باکتری‌ها
پوشینه يا کپسول در بعضی از باکتری‌ها، غلاف ژلاتینی چسبناکی دیواره اسکلتی را احاطه کرده است که توسط باکتری‌ها ساخته شده و به خارج ترشح می‌گردد و جنس پوشینه بیشتر از پلی ساکاریدها همراه با مواد دیگر است.
تاژک از واحدهای پروتئینی به نام فلاژین تشکیل شده و قابل ترمیم بوده و وسیله حرکت باکتری هستند. معمولاً طول آن چند برابر طول باکتری است. آرایش تاژک در باکتری‌های تاژکدار بصورت تک تاژکی، دو تاژکی، چند تاژکی سطحی است.
تار يا پیلی به دو صورت جنسی و چسبنده وجود دارد و در عمل تحرک بی تأثیر است.
دیواره در بیرون غشای پلاسمایی بوده و سبب استحکام باکتری شده و به آن شکل می‌دهد. وجود دیواره برای رشد و تقسیم باکتری‌ها لازم است.
غشای سیتوپلاسمی به صورت پرده نازکی در داخل دیواره باکتری قرار دارد و متشکل از مولکول‌های چربی و پروتئینی است.
مزوزوم‌ها از فرورفتگی غشای سیتوپلاسمی به درون سیتوپلاسم حاصل می‌شود و اغلب در محل تقسیم دیواره وجود دارند و در عمل تقسیم DNA، تقسیم یاخته‌ای و تبدیل باکتری به هاگ دخالت می‌کنند.
اجزای سیتوپلاسم ریبوزوم‌ها مواد ذخیره‌ای ماده زمینه کروماتومور ماده ژنتیکی که DNA آنها غالبا به صورت یک کروموزوم تاخورده و بهم فشرده است.
تولیدمثل باکتری
باکتری‌ها به روشهای تقسیم مستقیم، آمیختگی، قطعه قطعه شدن یا به‌وسیله کنیدی و همچنین جوانه زدن تکثیر می‌یابند. برخی باکتری‌ها توانایی ایجاد هاگ درونی را دارند. هاگ سبب مقاومت باکتری در برابر عوامل نامساعد محیط می‌شود. هر باکتری فقط یک هاگ می‌سازد و از هر هاگ یک باکتری بوجود می‌آید.
فهرست باکتری‌های مهم
•    آسینتوباکتر
•    باکتری نفتخوار
•    بروسلا
•    سالمونلا
•    سراشیا
•    شیگلا
•    لیستریا
•    مایکوباکتریوم
•    مایکوپلاسما
•    موراکسلا کاتارالیس
•    میکوباکتریوم توبرکلوزیس
•    نایسریا
•    هلیکوباکتر
•    کینگلا
•    یرسینیا
•    استافيلوكوكوس اورئوس
•    باسیلوس
•    استرپتوکوکوس
•    اشریشیا کلی
•    پروپيوني باكتريوم آكنس

آرکی باکتری ها )که به پارسی ؛ باکتریهای باستانی ترجمه شده اند) دسته‌ای از پروکاریوت ها می‌باشند که با باکتریهای عادی که به یوباکتری ها معروف می‌باشند، اندکی تفاوت دارند. آرکی باکتری ها معمولاً در شرایط سختی مانند دمای بالا، یا غلظت زیاد نمک زندگی می‌کنند. این شاخه کمتر از 100 گونه را تشکیل می‌دهد؛ شامل باکتری های هوازی و غیر هوازی اند که با محیط های افراطی سازگار شده اند؛ پروکاریوت اند؛ از نظر ساختار دیواره و غشای سلول با سلول های یوکاریوت متفاوتند.
متانوژن ها
متانوژنها آرکه‌هایی هستند که در شرایط بیهوازی متان را بعنوان محصول حتمی متابولیسم تولید میکنند.آنها معمولا در جاهای مرطوب مسئول تولید گاز متان هستند و در رودۀ جانورانی مثل نشخوارکنندگان و انسانها مسئول تولید باد شکم هستندرشد و بقای آنها به طور مستقیم به فعالیت آنها با میکرو فلور بستگی دارد.
رسوبات دریایی متانی کلا به جاهایی که از سولفات خالی شده اند،معمولا زیر لایه‌های بالایی، محدود شده اند. بقیه اکسترمو فیل هستند و در محیطهای داغ مانند چشمه‌های آبگرم و نیز در کیلومترها زیر سطح زمین در سنگهای مذاب پوستۀ زمین یافت شده اند.
متانوژنها بیهوازی اند و همینطور نمیتوانند عملکردی در شرایط هوازی داشته باشند ولی میتوانند تنش اکسیژنی را برای مدت طولانی تحمل کنند. موردی استثنا وجود دارد بنام Methanosarcina barkeri که دارای آنزیم سوپراکسید دیس موتاز است و میتواند تنش اکسیژن را برای مدت بیشتری تحمل کند. برخی که هیدروژن تروفیک نامیده میشوند از CO2 بعنوان منبع کربن و از H2 بعنوان احیا کننده استفاده میکنند. مقداری از CO2 با H2 برای تولید متان وارد واکنش میشود که یک گرادیان الکتروشیمیایی در عرض غشا ایجاد میشود که ATP را در جهت شیمیو اسمزی مصرف میکند. برخلاف اینها، گیاهان و جلبکها از آب بعنوان احیا کننده استفاده میکنند. متانوژن و اطراف: اکثر متان بیوژنیک دریایی نتیجۀ احیای CO2 است و اندکی نیز از استات است.آرکه‌های کاتابولیز کننده از استات،استوتروفیک یا استیک لاستیک نامیده میشوند. آرکه‌های متیلوتروفیک از ترکیبات متیل دار مثل متیل آمین ها ،متانول و نیز متان تیول استفاده میکنند. متانوژنها نقش اکولوژیکی حیاتی در محیطهای بیهوازی با زدودن هیدروژن اضافی و محصولات تخمیری که توسط فرمهای دیگر تنفس بیهوازی تولید شده اند ایفا میکند. متانوژنها بطور مشخص در محیطهایی که در آن بقیۀ گیرنده‌های الکترون(مثل نیترات،اکسیژن،سولفات و آهن سه ظرفیتی)موجود نباشند، رونق میابند. در سنگهای عمیق هیدروژن مورد نیازشان را از آب تجزیه شدۀ رادیواکتیو و گرم فراهم میکنند. متانوژنها در محیطهای افراطی بر روی زمین یافت میشوند از محیطهای گرم و خشک در صحرا تا در زیر کیلومترها یخ در گرینلند. اکثر متانوژنها تولید کننده‌های اتوتروف هستند اما آنهایی که از استات استفاده میکنند در جایگاه شیموهترتروف ها هستند. میکروبهای زنده‌ای که متان میساختند در هستۀ نمونه‌های یخی از سه کیلومتری زیر گرینلند بوسیلۀ تحقیقاتی از University of California, Berkeley یافت شد.
باسیل
باسیل به باکتری‌هایی گفته می‌شود که شکلی میله‌ای دارند. باسیل‌ها در مقابل کوکسی‌ها قرار می‌گیرند که ظاهری کره‌ای دارند.
روکاریوت‌ها در زیست‌شناسی سازواره‌هایی هستند که هستک ندارند. هسته آن‌ها فاقد غشاء است و اندامکهای غشاءدار نیز ندارند.
پروکاریوت‌ها همچنین میتوز و پروتئین هسته‌ای )هیستون( و حرکت آمیبی ندارند.
در پروکاریوت‌ها ۱ کروموزوم وجود دارد. پروکاریوت‌ها به دو دستهٔ آرکی باکترها و یو باکترها تقسیم می‌شوند که از لحاظ ساختاز شبیه به هم هستند. اما rRNAی متفاوتی دارند. ویژگی‌های همانندسازی آرکی باکتر‌ها بیشتر شبیه به یوکاریوت‌ها است و به همین دلیل به نظر می‌رسد جد مشترک آرکیا و یوکاریوت‌ها با یوباکتر‌ها متفاوت است.
منابع
لینه
۱۷۳۵
دوسلسله‌ای    هاکل
۱۸۶۶
سه‌سلسله‌ای    چاتون
۱۹۳۷
دوقلمرویی    کوپلند
۱۹۵۶
چهارسلسله‌ای    ویتکر
۱۹۶۹
پنج‌سلسله‌ای    ووس و دیگران
۱۹۷۷
شش‌سلسله‌ای    ووس و دیگران
۱۹۹۰
سه‌فرمانرویی
(کار نشده(    آغازیان
پروکاریوت‌ها    مونرا
مونرا
یوباکتری‌ها
باکتری‌ها

                    آرکی‌باکتری‌ها
باستانیان

        یوکاریوت‌ها
آغازیان
آغازیان
آغازیان
یوکاریوت‌ها

رستنی‌ها
گیاهان
        قارچ‌ها
قارچ‌ها

            گیاهان
گیاهان
گیاهان

جانوران
جانوران
    جانوران
جانوران
جانوران


منبع :
http://fa.wikipedia.org/